O Stanisławie i Marii Witkiewiczach

Stanisław Witkiewicz (1851-1915);
zdjęcie z: http://wyborcza.pl/

Współcześni nazywali go przewrażliwionym i upartym Żmudzinem, bo urodzony na Litwie, wychowany w rodzinie ziemiańskiej w Poszawszu, nauczony od dziecka patriotyzmu, Stanisław Witkiewicz cechował się mocnym charakterem i konkretnymi poglądami. Ponieważ ojciec przyszłego malarza wziął udział w powstaniu styczniowym, majątek rodzinny skonfiskowali Rosjanie, a ojca Witkiewicza skazali na śmierć, karę tę zamieniając ostatecznie na zsyłkę.

Secesja w Wiedniu

plakat promujący pierwszą wystawę secesji;
zdjęcie z: www.artdone.wordpress.com

Sztuką schyłku XIX wieku zawładnęła secesja. O wystawach organizowanych przez secesjonistów wiedeńskich i monachijskich rozpisywała się wówczas krakowska prasa, gdzie usiłowano – z różnym skutkiem – zdefiniować to nowe zjawisko. „Co to znaczy secesja? Jest to wyzwolenie się z pewnych ciasnych formuł i stosunków, odrzucenie pewnych doktryn przestarzałych, które nie wszystkim pozwalają swobodnie się rozwijać” – oto cytat z artykułu „Wystawa secesjonistów monachijskich w Sukiennicach” („Czas”, 1897). Dziennikarz obwieszcza następnie powstanie secesji w Wiedniu.

WESOŁYCH ŚWIĄT!

zdjęcie z: www.pinterest.com/.../vintage-phot...

Nie umiem być srebrnym aniołem -
ni gorejącym krzakiem -
Tyle Zmartwychwstań już przeszło -
a serce mam byle jakie.

Tyle procesji z dzwonami -
tyle już alleluja -
a moja świętość dziurawa
na ćwiartce włoska się buja. (...)

I wiem, gdy łzę swoją trzymam
jak złoty kamyk z procy -
zrozumie mnie mały Baranek
z najcichszej Wielkiej Nocy.

Pyszczek położy na ręku -
sumienia wywróci podszewkę -
Serca mojego ocali
czerwoną chorągiewkę.

(fragm. wiersza Jana Twardowskiego Wielkanocny pacierz

z tomu Nadzieja. Miłość. Spisane pacierze, Białystok 2005)

Zdrowej i pogodnej Wielkanocy!

Wiosennego nastroju, radosnych spotkań z najbliższymi oraz nadziei i miłości. :-)  

Kacho-e

Ohara Shoson, "Palanquin and Bearers at Twilight"
scena z wojny rosyjsko-japońskiej;
zdjęcie z: www.pinterest.com

Rok 1905 zaczął się mrozem, zawiejami i śnieżycami. Te gwałtowne zdarzenia meteorologiczne sprawiły, że wieczorami w Krakowie „Rynek sprawiał wrażenie zupełnej pustki; wiele latarni pogasło z powodu zamarzającego gazu w rurach”. „Czas” donosił o częstych przypadkach odmrożeń uszu, rąk, nosów, a ponieważ mróz rósł z dnia na dzień, Wisłą płynęła kra. Jednak znacznie więcej uwagi poświęcano wojnie rosyjsko-japońskiej. Gazety relacjonowały przebieg walk na froncie, opisywały szturmujących żołnierzy japońskich, zamieszczały zdjęcia Japonii, która urosła nagle do rangi mocarstwa i niepokonanej siły militarnej.

Planty

zdjęcie z: http://fotopolska.eu/Krakow/b2254,Planty.html

Nic chyba bardziej nie przywodzi na myśl Krakowa niż Planty. Dla mnie, przyjezdnej, żadne miejsce w tym mieście nie ma podobnej magii, żadne bardziej nie kusi - i zapewne dlatego spacer Plantami traktuję niczym rytuał.

Stanisław Wyspiański, "Chochoły. Planty nocą", 1898-99;
zdjęcie z: pl.wikipedia.org

Jak powstały Planty? Na pomysł rozbiórki otaczających najstarszą część Krakowa murów obronnych wpadł ponoć jako pierwszy około 1802 roku architekt austriacki; uznał, że otrzymane w ten sposób kamienie nadałyby się na budulec. Jednak ostatecznie to krakowianie (nie Austriacy) rozebrali mury, cegły i kamienie wykorzystując do remontów okolicznych domów. Wyburzanie zakończono w 1815 roku i już pięć lat później zaproponowano, by założyć ogrody miejskie, co wcielono w życie dwa lata później. Za datę założenia Plant przyjmuje się rok 1822.